Turizmciler başta olmak üzere, gelirleri Dolara bağlı girişimler, 2025 yılında bütçeleme yaparken Doların kaç TL olacağını tahmin etmek gibi zor bir süreç yaşamakta, yaşadı. Kimi 45 TL’den azı kurtarmaz derken kimi de 50 TL’leri önüne koydu. Acaba Dolar kaç lira olacak?
Hemen söyleyelim, bir paranın değeri (kur), genelde dünya ile yaptığı ticarette verdiği fazla veya açığın belirlediği unsurdur. Satışlar da üretim ve fiyat avantajı ile güçlenir. Üretimde gücünüz yoksa hizmetler ve turizm gibi alanlarda artı vermeye çalışırsınız.
Arbitraj gibi günlük kazançlar peşindeyseniz; faizlere, maliyet artırıcı vergilere, svaş gibi istenmeyen risklere bakarsınız. Buna ekonomi bilenler R derler ve genelde parayı küçülten orana bakarlar. Para/(1+r) ve katları ile bakarlar. Risk büyüdükçe para vs’nin gerçek değeri düşer.
Diğer yandan, fiyat farklarını gösteren ülkelerin enflasyon farkı kadar paranız devalüe ve yada revlüe olur. Bu kaçınılmazdır. Mesela Türkiye/ABD veya AB enlasyon farkının yükseldiği dönemde Dolar kuru tırmandı. Son aylarda spekülatif (Dğrudan yatırıma gelmeyen.) sermaye girişi ile frenlendi ama hala üretim ve satış artışı ile değil!
Şu anki verilerle kur en az % 30 düşüktür. R katsayısı da yüksek istikrardadır. R’yi azaltmak için fırsat maliyet hesabı lazımdır. Kur böyle gider derseniz, kendinizi kandırmış oluşunuz. Süreklilik, fazlalakla olur.
2025’te oynanmış enflasyon verileri ile tahmin yaparsak en az enflasyon farkı kadar gol yersiniz. Dolar 50 TL’ye doğru hamle yapar.
Daha önce hamleyi siz yapın, derim…
Bilmiyorsanız öğrenin ki binlerce insan ekmeğinden olmasın.
Erol Karabulut
Ekonomist