Turizm çarpanı (Tourism Multiplier) nedir?

Turizm çarpanı (Tourism Multiplier), turizm harcamalarının ekonomi içinde yarattığı toplam ekonomik etkinin, başlangıçtaki turizm harcamasına oranıdır.

Başka bir ifadeyle Turiste harcanan 1 TL, ülke ekonomisinde toplam kaç TL ekonomik faaliyet yaratıyor?

Turist bir otelde konakladığında 1.000 TL harcadığını düşünelim. Bu para yalnızca otelin geliri olarak kalmaz:

  1. Doğrudan etki: Otelin 1.000 TL geliri oluşur.
  2. Dolaylı etki: Otel; gıda, enerji, tekstil, ulaşım ve temizlik hizmetleri satın alır.
  3. Uyarılmış etki: Otel çalışanları ve tedarikçilerin çalışanları kazançlarını başka mal ve hizmetlere harcar.

Böylece ilk 1.000 TL, ekonomide birden fazla ekonomik işlem yaratır.

GöstergeTutar
İlk turist harcaması1.000 TL
Toplam ekonomik etki2.500 TL
Turizm çarpanı2,5

Yani turizmde harcanan her 1 TL, ekonomide toplam 2,5 TL ekonomik faaliyet yaratmıştır.

Turizm çarpanının üç boyutu

ÇarpanÖlçtüğü etki
Üretim çarpanıToplam üretim artışı
Gelir çarpanıHanehalkı gelirindeki artış
İstihdam çarpanıYaratılan doğrudan ve dolaylı istihdam

Türkiye turizmi açısından neden önemli?

Turizmin başarısını yalnızca turist sayısı veya turizm geliriyle ölçmek eksiktir.

Asıl sorulması gereken şudur:

  • Turizm geliri ülke içinde ne kadar kalıyor?
  • Yerli tedarikçilere ne kadar yayılıyor?
  • Tarım, sanayi, ulaştırma ve ticareti ne kadar besliyor?
  • Kaç kişiye doğrudan ve dolaylı iş yaratıyor?

Önemli bir ayrıntı: Üretim çarpanı ile gelir çarpanı birbirine karıştırılmamalıdır. Ayrıca aynı ekonomik işlemi iki kez saymamak gerekir.

Ülke ekonomisinde turizmin büyüklüğü